Institutionele economie en overheid

In alle eenvoud gaat het in het economische leven om relaties tussen mensen, om ruilrelaties. Er vinden transacties plaats: mensen dragen acties over aan elkaar. De een maakt bijvoorbeeld iemands huis schoon, en die ander betaalt hem daarvoor; voor wat, hoort wat. Maar naast directe ruilrelaties tussen herkenbare personen, tussen Marie en Michiel, zien we in de economie vooral bedrijven, BV's en NV's, die contracten aangaan met andere vennootschappen, die cao's afsluiten met vakverbonden zoals FNV. We zien makelaars die bemiddelen bij de aankoop van een huis, waarvoor je vervolgens via een notaris overdrachtsbelasting moet betalen aan de overheid. Die overheid int sowieso een diversiteit aan belastingen, waarover in de Tweede Kamer verantwoording moet worden afgelegd. Kortom, in het economische leven krioelt het van instituties. Instituties zijn juridische 'dingen' die het economische leven mogelijk maken en vereenvoudigen; bijvoorbeeld een koopcontract geeft beide partijen houvast over wat is afgesproken. De enorme betekenis van instituties is de grondgedachte van de benadering in Institutionele economie en overheid. Zeker voor het bestuderen van de economie van de overheid is deze benadering van onschatbare waarde. Wat zijn efficiënte instituties om bijvoorbeeld het milieu te beschermen? Zijn dat verbodsbepalingen of rechten waarvoor je moet betalen om het milieu te belasten? De institutionele benadering laat zien dat recht de basis van de economie vormt. Piet de Vries doceert onder andere Institutionele Economie aan de Universiteit Twente en verricht economisch onderzoek.