Lokale Vrijmakingen, waarom eigenlijk?

Op 24 juli 1944 begint het in Breda: de vrijmaking. Vier ouderlingen worden door een Amsterdamse professor weggezet op last van de synode. Dominee B. Telder, 6 juli geschorst, is ook zeer verdrietig over dit synodegeweld. Maakt het hem en anderen bitter? Daarover leest u in dit boekje. Maar er is meer. Het toppunt volgt in 1945: op 150 plaatsen ontstaan vrijgemaakte kerken. In totaal worden 49 dominees en 302 ouderlingen en diakenen uit naam van de synode buiten hun lokale kerk geplaatst. Wat bezielde gewone mensen om in hun stad en dorp uit de vertrouwde kerk te treden, zowel vóór als ná de bevrijding in 1945. Dat staat centraal in dit boekje. We zien hoe men zich losmaakt van kerkbesluiten en zich verzet tegen het doorvoeren van een nieuw dogma, een nieuwe visie op jongeren, nota bene via de preekstoel. Zet de Heilige Geest door deze bezwaarde acties een wacht om gereformeerde kansels? Allerlei steden en dorpen zien het gebeuren. De auteur geeft een uniek overzicht en bekijkt wat vaak jonge mensen dreef tot vrijmaking, bijvoorbeeld in: Amsterdam, Apeldoorn, Assen, Baarn, Bergen op Zoom, Blije, Den Helder, Emmen, Enter, Groningen, Haarlem, Hasselt, Hengelo, Holwerd, Leeuwarden, Middelburg, Middelstum, Smilde, Sint Laurens, Uithuizermeeden, Ureterp, Velp, Zuidlaren, Zwolle Sluiten de uittreders zich op in eigen kring? Of zoeken ze eenheid met andere protestanten? Dat laatste beweert hun verklaring van vrijmaking. Doen ze dat echt? Waarom voegen ze zich dan niet bij Christelijke Gereformeerde kerken met wie zij een lang verleden delen? Of houden zij deze boot af? We vragen het gewone mensen, vooral jongeren, om te begrijpen wat hen bezighield. We horen predikanten de preekstoel gebruiken om hun publiek te pressen partij te kiezen. Ze verdedigen hun eigen gelijk over kerkbesluiten en verkondigen het tegelijk als goddelijke waarheid. Kan dat? En ook: is kerkonderwijs erop gericht jongeren te informeren over besluiten van een synode en hen met Bijbelse zaken vertrouwd te maken, of gaat het veel verder: is het bedoeld voor bekering en een eerlijk leven voor God? Jongeren voelden zich gedwongen hun kerk te verlaten. Werkte Gods Geest in hen: is hun vrijmaking werk van God? We zoeken dus een fair antwoord. Hun verleden is ons verleden en een brokje kerkgeschiedenis waarin God specifiek werkzaam blijft. Het vergt dan ook een eerlijke verwerking, alleen al om niet in dezelfde valkuilen te verzanden of om met oogkleppen of blinde vlekken rond te lopen.